منتظران

بیان وظیفه و آداب ذکر امام زمان (عج) در حالات شخصی انسان (6)

مطلب سوم : ذکر قلبی

وجه دوم : حالات شخصی انسان

* هنگام توفیق طاعت

1. وظیفه اهل محبت در این هنگامه آن است در هر عبادتی که می خواهد انجام دهد بررسی کنید مولای او آن عبادت را چگونه انجام می داد و آدابش را از این طریق فراگیرد .

2. عبادت او و حالات او در چنین عبادتی را به خاطر آورد تا در کیفیت عبادت از نظر خضوع و خشوع و حضور قلب به ایشان تأسی و اقتدا کند .

3. توجه کند که چنین بزرگواری با آن مرتبه و منزلتی که نزد خدا دارد چگونه در برابر خداوند خضوع و خشوع و اظهار ذلت می نماید ، و از آنجا پی به عظمت پروردگار ببرد تا باعث کمال معرفت او به توحید حضرت احدیت گردد .

4. شدت سعی و اهتمام ایشان را در عبادت به یاد آورد تا عبادت خود را بزرگ نشمارد و گرفتار عجب و غرور نشود .

5. سعی در عبادت مخصوصا در بعضی از عبادت ها مانند تهجّد و شب زنده داری خشنودی آن حضرت را فراهم می آورد و چه بسا قابلیت پیدا می کند که به او توجه خاصی نماید و به فیض دیدارش نائل آید ، و در بعضی عبادت ها مانند اقامه عزا برای سیدالشهدا (ع) دعای خیر آن بزرگوار را در پی دارد ، و هر یک از اینها سبب ازدیاد رحمت و عنایت پروردگار در حق او می شود .

6. عبادت و ورع و تقوای او در واقع نوعی اعانت به آن حضرت و باعث احیاء امر ایشان و موجب عزّ و شرف او می گردد همان طور که کمال فرزند موجب شرف پدر است ، و در حدیث است که فرموده اند : « کونوا لنا زینا » ؛ زینت ما باشید .

7. در هر عبادتی توجه داشته باشد که بقاء آن به برکت وجود امام زمان (عج) بوده و هست به وجهی که اجمالی از شرح آن گذشت ، و لذا از ایشان سپاسگزاری نماید و حق شکر آن را به جای آورد تا باعث افزایش توفیق او گردد .

8. در هر عبادتی چون قبولی و تاثیر آن متوقف بر معرفت و محبت آن حضرت است مقارن با آن عبادت اظهار محبّتی به ایشان نماید تا آن که موجب کمال قبول آن شود .

در هر عبادتی دو نوع محبت می تواند داشته باشد :

انواع محبت آن حضرت (ع) در عبادات

نوع اول از محبت آن حضرت (ع) در عبادات

نوع اول محبتی که موافق آن عبادت و از آداب آن است ، مثلا در دعا دوستی موافق با آن ، دو امر است :

اول آن که قبل و بعد از دعا به قصد سلامتی آن حضرت صدقه دهد ، زیرا از آداب دعا صدقه دادن است و انفاقی که در راه امام (ع) و مربوط به ایشان باشد پاداش آن دو هزار هزار برابر می شود ، و لذا اثر آن دعا به سبب صدقه ای که داده به مراتب افزایش پیدا می کند .

دوم آن که دعا برای تعجیل فرج آن حضرت را بر دعا برای خود مقدم بدارد ، و در این تقدیم نشانه هایی از محبت است که به آنها اشاره می کنیم :

1 . این تقدیم تجلیل و تعظیم آن بزرگوار است و مصداق تعظیم شعائر است که خداوند تبارک و تعالی فرموده است :

« و من یعظّم شعائر الله فانّها من تقوی القلوب » ؛ تعظیم شعائر الهی از تقوای دل ها سرچشمه می گیرد.

و این تقوا موجب قبولی دعا می گردد .

2 . این گونه تقدیم بدون شک محبّتی آشکار نسبت به آن حضرت است ، و محبت به ایشان باعث قبولی دعا و عبادت است .

و گذشته از اینها این مطلب در زیارت جامعه مورد تایید و تاکید قرار گرفته است ، آنچه که در محضر شریف ایشان عرضه می داریم :

و مقدّمکم أمام طلبتی و حوائجی و ارادتی فی کلّ احوالی و اُموری ؛

من در همه احوال شما را پیشاپیش خواسته ها و حوائج خود قرار می دهم .

دوستی آن حضرت (ع) در ضمن نماز

و اما در نماز دوستی آن حضرت (ع) ، آن است که در قنوت و سجده آخر دعا برای تعجیل فرج ایشان کند ، زیرا حال قنوت و حال سجده آخر نماز از بهترین حالات نمازگزار است و دعا کردن در آنها از بهترین آداب آنها است ، و مؤید آن فرمایش امام صادق (ع) است که به بعضی از اصحاب خود هنگامی که آداب خضوع نماز را بیان می کردند به قنوت که رسیدند فرمودند : « فاذکرنی عند ربّک » ؛ مرا نیز در آن حال یاد کن نزد پروردگارت .

دوستی آن حضرت (ع) در ضمن روزه

آن است که : به قصد افطاری دادن امام (ع) مؤمن صالح فقیری از شیعیان ایشان را افطاری دهد ، زیرا افطاری دادن به روزه دار از بهترین آداب روزه است .

دوستی آن حضرت (ع) در ضمن خمس و زکات

در خمس و زکاة ، آن است که : هنگام پرداختن خمس و زکات به سادات و فقراء مؤمنین بعد از قصد اداء واجب تقویت ایمان و ولایت آنها را به امام زمان (ع) قصد کند تا به این وسیله ربطی به آن حضرت پیدا کند و پاداش آن دو هزار هزار برابر گردد ، و این قصد با قصد اداء واجب منافات ندارد بلکه مؤکّد آن است ، و علما در رساله های عملیه خود نوشته اند که هر نیت راجحی در واجبات مؤکّد قصد واجب می شود .

دوستی آن حضرت (ع) در ضمن امر به معروف و نهی از منکر

در امر به معروف و نهی از منکر ، آن است که قصد نصرت و یاری امام زمان (ع) را بنماید .

دوستی آن حضرت (ع) در ضمن حج

در حج دو امر است :

یکی آن که قصد دیدار جمال نورانی آن حضرت و تشرف به محضر مقدسش را در ایام عرفات بنماید گرچه شخص ایشان را نشناسد ، زیرا روایت شده است که آن حضرت در موسم عرفات همه ساله حضور دارد و تاکنون اشخاص زیادی به فیض دیدار او در آن مکان شریف نائل آمده اند .

دوم آن که : به نیابت از طرف آن حضرت حج به جای آورد یا طواف کند که این از وظایف شیعه نسبت به اداء حق ائمه اطهار (ع) است و فضیلت بسیاری بر آن مترتب می گردد .

دوستی آن حضرت (ع) در ضمن زیارت و عزاداری امام حسین (ع)

در زیارت و عزاداری امام حسین (ع) که برترین و کامل ترین و محبوب ترین و ارزنده ترین عبادت است و فضیلت همه عبادت ها در آن جمع است مثلا ثواب هزار نمازگزار ، هزار روزه دار ، هزار صدقه ، هزار جهاد ، هزار شهید بلکه چند هزار شهید و چند هزار حج به وسیله آن به دست می آید.

دوستی موافق در این دو عبادت بزرگ به وجه است :

وجه اول : آن که در روایات فرموده اند : حق ما ائمه را شیعیان نمی توانند به طور کامل اداء کنند مگر با زیارت و عزاداری امام حسین (ع) و ترک آن جفا در حق ما و ضایع کردن آن است ، هر چند هزار حج به آورند . و نیز فرموده اند : فضائل فراوان زیارت مشروط است به آن که به قصد دوستی ایشان و اداء حق آن دوستی به جا آورده شود ، و در خصوص حضرت صاحب الامر (ع) روایت دارد که چون هنگام ولادتش آن حضرت را به عالم بالا برند ، از ناحیه پروردگار ندا آمد که من قسم یاد کرده ام به واسطه تو عطا و بخشش کنم و ثواب و پاداش دهم .

پس در هنگام زیارت امام حسین (ع) و نیز در حال عزاداری آن حضرت اگر کسی قصد اداء حقّ محبت امام زمان (ع) و سایر ائمه (ع) را نماید موجب کمال قبول آن و زیاد شدن اجر و پاداش آن می گردد .

وجه دوم : طبق روایات فراوان یکی از وظایف شیعه در دوران غیبت امام زمان (ع) اهتمام ورزیدن در دعا برای تعجیل فرج آن حضرت است ، و در این فرمایش که خود ایشان فرموده : « و اکثروا الدعاء بتعجیل الفرج ، فإنّ ذلک فرجکم » تاکید بسیار بر آن شده است و در انجام این وظیفه مهم لازم است که بنده شرایط قبول و تاثیر بهتر آن را فراهم نماید . از خصایص امام حسین (ع) و ویژگی های آن حضرت قبولی دعا زیر گنبد و بارگاه او و مقامات منسوب به ایشان است ، پس اگر کسی هنگام تشرف به کربلا یا زیارت از راه دور و یا عزاداری آن حضرت قصد انجام این وظیفه – یعنی دعا برای فرج حضرت حجت – نماید ، این قصد باعث قبولی عمل و اجابت دعای او می گردد .

نوع دوم از محبت آن حضرت (ع) در عبادات

نوع دوم محبتی است که تعلق به جمیع عبادات دارد و آن دو امر است :

امر اول : آن است که پیش از عبادت به یاد آورد کوتاهی خود را نسبت به حقوق آن حضرت که از روی عمد یا غفلت و یا نادانی صورت گرفته و از خداوند طلب آمرزش نماید و قبولی عبادتش را درخواست کند ، و آداب این توبه و استغفار نسبت به هر عبادتی در کتاب های مربوطه مذکور است و در خصوص نماز روایت دارد که پیش از شروع نماز بگوید : « یا محسن قد أتاک المسیء ... .

امر دوم : مربوط به بعد از عبادت می شود و آن دو چیز است .

اول آن که ثواب نماز های خود را به آن حضرت و پدران بزرگوارش هدیه کند ، و هر روز برای هر یک از آنان دو رکعت نماز هدیه نماید ، و در آن دو رکعت بعد از ذکر رکوع و سجود سه مرتبه بگوید : « و صلّی الله علی محمّد و آله الطیّبین الطّاهرین » .

دوم آن که بعد از فراغ از هر عبادت و عمل صالحی پیش از آن که کاری کند که موجب فساد عمل او شود ، به قصد فرج و سلامتی آن حضرت از مال حلال خود ، به قدر مقدورش چیزی انفاق کند ، امام صادق (ع) در تفسیر آیه شریفه ( لن تنالوا البرّ حتیّ تنفقوا ممّا تحبّون ) فرموده است :

مراد از «برّ» در این آیه مائیم و مقصود از این انفاق صله نمودن و احسان به ما است .

دو فائده از ذکر قلبی امام (ع) در حال عبادت

از آنچه گفته شد واضح گردید که فائده این تذکّر قلبی و به یاد آوردن امام (ع) در حال عبادت دو امر است :

1 . این تذکّرات باعث زیاد شدن میل و رغبت قلبی و سعی در تکمیل آداب و شرایط آنها می گردد .

2 . این مطلب باعث کامل شدن آثار قبولی می شود که از آن آثار شرح صدر و انکشاف حقایق و اسرار علوم و معارف است .

منبع:

کتاب یاد یوسف زهرا